Die Hinrichtungen im Wald Kruk / Skrzyszów

Wald Kruk, Denkmal fuer Ermordeten

In den Jahren 1941/42 führten die Gestapo, die SS und die Nazipolizisten Massenexekutionen von Häftlingen im Wald Kruk am Hang von Berg Hl. Martin / Skrzyszów durch, hauptsächlich aus dem Gefängnis in Tarnów. Ungefähr 400 Menschen sind hier gestorben. Leichen wurden in Gräbern auf der Hinrichtungsstätte begraben. Am 2. Oktober 1945 wurden 5 solcher Gräber eröffnet. Vom 10. bis 20. September 1957 wurden die Leichen von 53 Ermordeten exhumiert und in ein gemeinsames Grab gelegt. Die Exekutionen fanden am 6./7. März, 10. April, 23. Juli 1941 statt. Die Einwohner von Krakau, Tarnów, Częstochowa, Bydgoszcz, Lichwin und Borzęcin wurden hier ermordet.

W latach 1941-42 funkcjonariusze gestapo, SS i policji hitlerowskiej dokonywali w lesie Kruk na stoku góry św. Marcina masowych egzekucji więźniów, przywożonych głównie z więzienia w Tarnowie. Zginęło tu około 400 osób. Zwłoki chowano w grobach na miejscu egzekucji. 2 X 1945 dokonano otwarcia 5 takich grobów. W dniach od 10 do 20 IX 1957 r. zwłoki 53 pomordowanych ekshumowano i złożono we wspólnej mogile. Egzekucje wykonywano 6-7 III, 10 IV, 23 VII 1941. Zamordowano tu m.in. mieszkańców Krakowa, Tarnowa,  Częstochowy, Bydgoszczy, Lichwina i Borzęcina.

Die Hinrichtungen auf Słona Góra (Salzberg)

Grab in Poręba Radlna und Łękawka / wikipedia

In den Waldschluchten am Nordhang von Słona Góra, an der Grenze von Piotrkowice, Poręba Radlna und Łękawka, haben die Deutschen dreimal die polnischen Bürger von Gefaengnis in Tarnów hingerichtet und einen zufälligen Zeugen des Łękawka-Ereignisses. Am 29. und 24.XII.1940 und am 2.II.1944 wurden insgesamt etwa 70 Menschen (vor allem Intelligenz) erschossen und ihr Handgepäck verbrannt. Das Gepäck der Opfer, das an Ort und Stelle verbrannt wurde, zeugt davon, dass die Häftlinge unter dem Vorwand einem Transfer in ein anderes Gefängnis deportiert wurden. Einer der Sträflinge konnte sein Leben retten, indem er tief in den Wald flüchtete. Nach dem Krieg wurden die Leichen exhumiert und in das Grab in der Nähe der Landstraße in Łękawka gebracht. Das Team der Freiwilligen Feuerwehr in Poręba Radlna half bei der Exhumierung. Das feierliche Begräbnis der Ermordeten fand 1959 statt. Nur 38 Namen von Opfern wurden identifiziert. 

W leśnych wąwozach na północnym stoku Słonej Góry, na granicy Piotrkowic, Poręby Radlnej i Łękawki Niemcy trzykrotnie dokonali egzekucji polskich obywateli, osadzonych wcześniej w tarnowskim więzieniu oraz jednego przypadkowego świadka wydarzenia z Łękawki. W dniach 29.VII i 24.XII.1940 oraz 2.II.1944 rozstrzelano łącznie ok. 70 osób, a ich bagaż podręczny spalono. Spalone na miejscu bagaże ofiar świadczą o wywożeniu osadzonych pod pretekstem zmiany aresztu. Po wojnie ciała ekshumowano i przeniesiono do wspólnej mogiły obok drogi wojewódzkiej na terenie Łękawki. W ekshumacji pomagała drużyna z Ochotniczej Straży Pożarnej w Porębie Radlnej. Uroczysty pogrzeb pomordowanych odbył się w 1959. Ustalono jedynie 38 nazwisk ofiar. W 1968 w Bochum rozpoczął się proces trzech byłych podoficerów SS oskarżonych m.in. o masowe egzekucje w Porębie Radlnej i Piotrkowicach

Hinrichtungen in Buczyna-Wald am Zbylitowska Góra

Denkmal in Buczyna-Wald am Zbylitowska Góra

Grab der Ermordeten Polen am 11.12.1939

Während der deutschen Besatzung wurden ungefähr 25.000 Gefangene im Tarnów Gefängnis gehalten. Viele von ihnen wurden in Konzentrationslager deportiert und viele andere wurden hingerichtet. Meistens wurden die Bewohner des Tarnów-Gefängnisses  in den Buczyna-Wald bei Zbylitowska Góra deportiert (etwa 8 km westlich vom Zentrum von Tarnów) und dort ermordet.

Die Vorbereitungen für die Ausführung fanden normalerweise nach dem gleichen Szenario statt. Zum Tode Verurteilte wurden in den Gefängniskorridor geführt und nach der Verlesung des Urteils zur Todeszelle geschickt. Im Morgengrauen oder in der Abenddämmerung wurden verurteilte Männer auf Autos geladen, sie gleichzeitig gefesselt oder mit Draht gefesselt. Nachdem sie in den Wald gebracht worden waren, wurden die Opfer erschossen und ihre Körper an der Hinrichtungsstätte begraben.

Die erste Hinrichtung im Buczyna-Wald fand am 11. Dezember 1939 statt. An diesem Tag wurde vom Gestapositz in der Ul. Urszulańska in Tarnów wurde dorthin gebracht, um 42 Polen zu verlieren. Die Opfer waren meisten Bewohner von Powiśle Dąbrowski, die wurden infolge einer deutschen Polizeiaktion festgenommen, die darauf abzielte, Waffenträger zu fassen.

Im Buczyna-Wald fanden auch in den folgenden Besatzungsjahren Hinrichtungen polnischer Häftlinge statt. Die genaue Anzahl der hier ermordeten Polen ist unbekannt. Abhängig von der Quelle wird geschätzt, dass es bis 2.000 betrug Menschen.

Am 1. Juni 1942 begannen die Deutschen in Tarnów, der ersten massiven Vernichtungsaktion gegen die jüdische Bevölkerung. Innerhalb von acht Tagen wurden bis 10 000 Bewohner des Ghettos in das Vernichtungslager in Bełżec geschickt. Zur gleichen Zeit wurden auf dem Markt und den umliegenden Straßen sowie auf dem jüdischen Friedhof mehr als 3.000 Menschen erschossen oder zu Tode gefoltert. Massengräber auf dem Friedhof füllten sich schnell mit Leichen, daher entschlossen sich die Deutschen, einige der Opfer im Wald am Zbylitowska-Berg zu erschießen.

Unter der Aufsicht der Deutschen bereiteten die polnischen Arbeiter von Baudienst im Vorfeld massive Gräber in Buczyna vor. Die ersten Exekutionen der Juden aus Tarnów wurden am 15. Juni durchgeführt. Innerhalb weniger Tage aus den Händen von SS-Offizieren und der deutschen Polizei getötet bis 7000 Juden. Die Opfer waren meist arbeitsunfähige Menschen - ältere Menschen, Kinder, Kranke und Behinderte. Unter anderem etwa 800 Kinder aus einem jüdischen Waisenhaus, die, um Munition zu sparen, die Deutschen in eines der Gräber fuhren und dann mit Granaten ermordeten. Die jüngsten Kinder wurden getötet und zerschmetterten ihre Köpfe an Baumstämmen. Zeugenaussagen weisen zudem darauf hin, dass einige der Opfer in Massengräbern lebendig beigesetzt wurden. Es war nicht das einzige Massaker an Juden im Buczyna-Wald. Es ist bekannt, dass im Jahr 1942 Juden, die aus dem Ghetto Brzesk gebracht wurden, hier ermordet wurden. Bei den Exekutionen starben ganze Familien. Die Gesamtzahl der in Buczyna ermordeten Juden könnte bis zu 8.000 erreichen.

W okresie niemieckiej okupacji w tarnowskim więzieniu przetrzymywano około 25 tys. więźniów. Wielu z nich zostało deportowanych do obozów koncentracyjnych, wielu innych stracono. 

Najczęściej więźniów z Tarnowa wywożono na stracenie do lasu Buczyna pod Zbylitowską Górą (ok. 8 km na zachód od centrum Tarnowa).

Przygotowania do egzekucji odbywały się zazwyczaj według jednakowego scenariusza. Więźniów skazanych na śmierć wyprowadzano na więzienny korytarz i po odczytaniu wyroku odprowadzano do cel śmierci (niem. Abgangzelle). O świcie lub o zmierzchu skazańców ładowano na auta, zakuwając ich jednocześnie w kajdany lub krępując im ręce drutem. Po dowiezieniu do lasu ofiary były rozstrzeliwane, a ich ciała grzebano w miejscu egzekucji.

Pierwsza egzekucja w lesie Buczyna miała miejsce 11 grudnia 1939. Tego dnia z siedziby tarnowskiego Gestapo przy ul. Urszulańskiej przywieziono tam na stracenie 42 Polaków. Byli to w większości mieszkańcy Powiśla Dąbrowskiego aresztowani w wyniku niemieckiej akcji policyjnej, mającej na celu ujęcie osób przechowujących broń.

Egzekucje polskich więźniów odbywały się w lesie Buczyna także w kolejnych latach okupacji. W zależności od źródła szacuje się, że zamordowano do 2 tys. Polaków.

1 czerwca 1942 Niemcy rozpoczęli w Tarnowie pierwszą akcję eksterminacyjną wymierzoną w ludność żydowską. W ciągu ośmiu dni wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu do 10 tys. mieszkańców getta. W tym samym czasie na rynku i pobliskich ulicach, a także na terenie żydowskiego cmentarza, zastrzelono lub zakatowano na śmierć ponad 3 tys. Żydów. Masowe groby na cmentarzu szybko zapełniły się zwłokami, stąd Niemcy postanowili rozstrzelać część ofiar w lesie pod Zbylitowską Górą.

Pod nadzorem Niemców polscy robotnicy z Baudienstu zawczasu przygotowali w Buczynie masowe groby. Pierwsze egzekucje tarnowskich Żydów zostały tam przeprowadzone 15 czerwca. W ciągu kilku dni z rąk funkcjonariuszy SS i policji niemieckiej zginęło do 7 tys. Żydów. Wśród ofiar przeważały osoby niezdolne do pracy – starcy, dzieci, chorzy i niepełnosprawni. Zginęło m.in. około 800 dzieci z żydowskiego sierocińca, które celem zaoszczędzenia amunicji Niemcy wpędzili do jednego z grobów, a następnie wymordowali przy użyciu granatów. Najmłodsze dzieci zabijano, roztrzaskując ich głowy o pnie drzew. Ponadto zeznania świadków wskazują, że część ofiar pogrzebano żywcem w masowych grobach. Nie była to jedyna masakra Żydów dokonana w lesie Buczyna. Wiadomo bowiem, że w 1942 roku mordowano w tym miejscu Żydów przywiezionych z getta w Brzesku. W egzekucjach ginęły całe rodziny. Łączna liczba Żydów zamordowanych w Buczynie mogła sięgnąć nawet 8 tys.

Auschwitz als Ort der Deportation und Vernichtung von Polen (II) - Kategorien von Gefangenen

Auschwitz - Stammlager

Auschwitz als Ort der Deportation und Vernichtung von Polen

Das Konzentrationslager Auschwitz wurde 10 Monate nach Ausbruch des Krieges als erstes Konzentrationslager in den besetzten polnischen Gebieten eröffnet. Zusammen mit dem 1941 gegründeten Lager in Majdanek und dem Lager Stutthof war es einer der Hauptorte der Deportation und Zerstörung von Polen. Der erste Transport polnischer politischer Häftlinge erreichte das Lager Auschwitz am 14. Juni 1940. Es waren 728 Menschen, die von den Deutschen aus dem Gefängnis in Tarnów gebracht wurden. Die polnischen Gefangenen wurden nach Auschwitz wegen Verletzung von Anordnungen der Besatzungsbehörden und Aktivitäten in der Widerstandsbewegung gesendet. 

 Der ersteTransport von 728 polnischen Häftlingen aus Tarnów  am 14. Juni 1940

Vertreter der Intelligenz

Die Häftlinge waren Vertreter der Intelligenz. Sie waren Vorkriegsbeamte, Politiker, Schullehrer verschiedener Stufen von der Grundschule bis zu höheren Schulen, Ärzte, Berufsoffiziere, Priester, Kleriker und Ordensleute. Alle diese Personen wurden unabhängig vom Grund der Festnahme als politische Gefangene betrachtet.

In Razzien verhaftet

Zur Kategorie der politischen Gefangenen zählten auch völlig unschuldige Menschen, die bei verschiedenen Arten von Straßenkontrollen, in öffentlichen Einrichtungen, Wohnungen oder während der sogenannten Straßenrazzien gefasst wurden. Im ersten Transport, der am 15. August 1940 von 1.166 Personen aus Warschau gebracht wurde, wurden 1.153 Menschen in Razzien gefasst.

Geiseln

Einige der Gefangenen im Lager waren Geiseln, die als Vergeltung für Aktionen des Widerstands in einem bestimmten Gebiet erschossen wurden, wenn die Täter des Vorfalls nicht gefangen genommen wurden.

"Unerwünschte Rückkehr"

Einige Häftlinge kamen mit Todesurteilen ins Lager (Rückkehr unerwünscht). Nach Genehmigung durch den Kommandanten wurden die Häftlinge in die Lagerkanzlei gerufen, um die persönlichen Daten zu überprüfen, und wurden am selben Tag erschossen.

Gefangene zur "Erziehung"

Ab dem 16. Juli 1941 Region Gestapo Katowice vermittelt nach Auschwitz „auf Bildung“ Arbeiter, vor allem Polen, beschäftigten in Fabriken in Schlesien. Diese Häftlinge zählten nicht zu den politischen Gefangenen, sondern hatten einen Sonderstatus als Erziehungshäftlinge (EH). Ihre Aufenthaltsbedingungen im Lager unterschieden sich nicht von denen, in denen andere Häftlinge lebten. Der Unterschied in dem Status dieser Kategorie von Gefangenen im Vergleich mit dem Status der anderen Kategorien basierten auf der Tatsache, dass sie in dem Lager für einen bestimmten Zeitraum inhaftiert waren - offiziell zu 8 Wochen in der Praxis oft viel länger. Insgesamt wurden ungefähr 11.000 Gefangene dieser Kategorie im Lager eingesperrt.

Opfer eines Ad-hoc-Gerichts

Das Lager war auch ein Hinrichtungsort für Personen, die nicht in das Register eingetragen waren. Daher waren sie keine formellen Gefangenen des Lagers. Es handelte sich um Personen, die in der "Sonderbehandlung", d. H. auf Antrag der örtlichen Sicherheitspolizei, die vom Reichssicherheitshauptamt genehmigt wurde, zum Tode verurteilt wurden. Im Lager erschossen auch Bewohner im östlichen Teil des sogenannten Oberschlesischen Provinz (Teil der Ländereien von Oberschlesien und Kleinpolen ins Reich annektierten), zum Tod verurteilt von einer Standgericht Sicherheitspolizei. Das Gericht vor allem Polen verurteilt, manchmal Juden, sogar für geringfügige Vergehen und zum Tod verurteilt. Es wird geschätzt, dass das Opfer des Gerichts vorübergehend könnte es etwa 3-4,5 Tausend Polen sein, die im Lager hingerichtet oder vergast wurden.

Aktion Euthanasie

Das Lager war auch der Ort der Tötung von Polen im Zuge der Aktion Euthanasie, dh Tod von Menschen, die unheilbar krank sind. Zu dieser Kategorie gehörten hauptsächlich psychisch kranke Menschen, aber auch alte und kranke Menschen, insbesondere in Pflegeheimen. Im Rahmen der Euthanasie wurde am 23. Juni 1942 566 Patienten in psychiatrischen Krankenhäusern Kobierzyn in der nähe von Krakau und Kalwaria Zebrzydowska getötet.

Polen aus der Region Zamość

Am Ende des Jahres 1942 Auschwitz war einer der wichtigsten Orten der Deportation polnische Bevölkerung aus dem südöstlichen Teil des Generalgouvernements von Zamojszczyzna. Geplante wöchentliche Sendung auf Lager KL Auschwitz 3 Transporte pro 1.000 Menschen. Unerwartete Entwicklungen an der Ostfront (die Niederlage bei Stalingrad) wurden diese Pläne zerschlagen. Insgesamt wurden "nur" 1301 Menschen deportiert. Die meisten von ihnen starben bald wegen der Kälte, Hunger oder wurden durch Phenolinjektionen oder vergast in Gaskammern getötet.

Warschauer vom Aufstand

Die letzte große Gruppe von Polen in Auschwitz kamen im August und September 1944 (Warschauer Aufstand). Das waren die Einwohner von Warschau. Die Zahl von etwa 13 000 (Männern, Frauen und Kindern) Warschauer. 

Vor der Abschiebung

Vor Abschiebung in KL Auschwitz Polen wurden in den großen zentralen Gefängnissen verschiedene Bezirke der Generalleitung konzentriert: im Bezirk Warschau war ein Gefängnis in Warschau (Pawiak), im Bezirk von Krakau - das Gefängnis in Krakau (Montelupich) und Tarnow, im Distrikt Lublin - Gefängnis in Lublin (Lubliner Schloss), im Bezirk Radom - Gestapo-Gefängnis in Radom und im Bezirk Galizien - Gestapogefängnis in Lwów. Von den in das Reich selbst eingegliederten Gebieten wurden Polen durch Gefängnisse, einschließlich Katowice, Sosnowiec, Myslowice, Opole, Opava, Breslau, Stettin, Inowrocław, Poznan, Bydgoszcz, Legnica und Lodz.

Sie wurden entweder mit Sonderzügen oder meistens mit Waggons an den Zügen der Personenzüge befördert. In einzelnen Städten wieder aufgeladen sie sie Gefangene aus verschiedenen Gefängnissen. Solche Transporte wurden als Sammeltransport bezeichnet.

Anzahl der Opfer

Insgesamt in das KL Auschwitz wurden circa 140 000 Polen (registriert), und etwa 10.000 Polen die, ohne in den Zahlenregistern enthalten zu sein (einschließlich Polizeihäftlinge - unregistriert), also zusammen circa 150 000 Polen.  Im Lager Auschwitz wurden circa 74 000 Polen getötet. Es wird geschätzt, dass mindestens die Hälfte der Polen im Lager starben an: Hunger, Schläge, Krankheit, Übermüdung, mangelnde medizinische Versorgung, die Exekution durch Erschießung oder Phenol Injektion oder in den Gaskammern. Viele Häftlinge starben nach dem Umzug in andere Konzentrationslager.

Auschwitz jako miejsce deportacji i wyniszczania Polaków. Kategorie polskich więźniów

Obóz koncentracyjny w Auschwitz otwarty 10 miesięcy po wybuchu wojny był pierwszym obozem koncentracyjnym na okupowanych ziemiach polskich. Wraz z założonym w 1941 r. obozem na Majdanku i obozem Stutthof, stanowił jedno z głównych miejsc deportacji i wyniszczania Polaków. Pierwszy transport polskich więźniów politycznych dotarł do obozu Auschwitz 14 czerwca 1940 r. Było to 728 osób przywiezionych przez Niemców z więzienia w Tarnowie.

Przedstawiciele inteligencji

Oprócz osób naruszających czy podejrzanych o naruszenie zarządzeń władz okupacyjnych i działalność w ruchu oporu, w obozie osadzano ludzi cieszących się przed wojną, ze względu na swe wykształcenie, działalność i pozycję społeczną, autorytetem w środowisku. Byli to przedwojenni funkcjonariusze państwowi, politycy, nauczyciele szkół różnych szczebli od podstawowych do wyższych uczelni, lekarze, oficerowie zawodowi, duchowni, zakonnicy. Wszystkie te osoby bez względu na przyczynę aresztowania były uznane za więźniów politycznych.

Aresztowani w łapankach

Do kategorii więźniów politycznych zaliczono również zupełnie niewinne osoby, aresztowane przypadkowo w czasie różnego rodzaju kontroli na ulicach, w obiektach użyteczności publicznej, mieszkaniach, względnie w czasie tzw. łapanek ulicznych. W pierwszym transporcie 1666 osób przywiezionych z Warszawy 15 sierpnia 1940 r. znajdowały się 1153 osoby schwytane w łapankach.

Zakładnicy

Niektórzy osadzeni w obozie Polacy byli zakładnikami, których rozstrzeliwano w odwet za akcje ruchu oporu na danym terenie, w przypadku, gdy sprawców zajścia nie zdołano ująć.

„Powrót niepożądany”

Niektórzy więźniowie przybywali do obozu już z wyrokami śmierci. Byli to ci, którym placówka policyjna kierująca do obozu umieściła w aktach personalnych adnotację: „Rückkehr unerwünscht” (powrót niepożądany), „nicht uberstellen” (nie przenosić), lub którzy mieli w aktach naniesiony czerwony krzyżyk. Przy niektórych nazwiskach podawano nawet datę egzekucji. Po zatwierdzeniu ich przez komendanta, wzywano więźniów do kancelarii obozu w celu sprawdzenia danych personalnych, i rozstrzeliwano w tym samym dniu.

Więźniowie „wychowawczy”

Od 16 lipca 1941 r. gestapo rejencji katowickiej przekazywało do KL Auschwitz „na wychowanie” robotników, przeważnie Polaków, zatrudnionych w zakładach przemysłowych na Śląsku. Więźniowie ci nie byli zaliczani do więźniów politycznych, lecz mieli specjalny status więźniów wychowawczych (Erziehungshäftlinge − EH). Ich warunki pobytu w obozie nie różniły się od tych, w jakich żyli inni więźniowie. Różnica w statusie tej kategorii więźniów w porównaniu ze statusem innych kategorii polegała na tym, że byli oni osadzani w obozie na czas określony – oficjalnie do 8 tygodni, w praktyce często znacznie dłużej. Łącznie osadzono w obozie około 11 tys. więźniów tej kategorii.

Ofiary sądu doraźnego

Obóz był też miejscem egzekucji osób, których nie wprowadzano do ewidencji. Nie byli oni zatem formalnie więźniami obozu. Były to osoby skazane na śmierć w trybie „specjalnego potraktowania” (Sonderbehandlung), czyli na wniosek lokalnych placówek policji bezpieczeństwa, który zatwierdzał Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy.W obozie rozstrzeliwano również osoby zamieszkałe we wschodniej części tzw. Prowincji Górnośląskiej (obejmującej część ziem Górnego Śląska i Małopolski wcielonych do Rzeszy), skazane na śmierć przez sąd doraźny policji bezpieczeństwa, reaktywowany w czerwcu 1942 r. Sąd ten skazywał głównie Polaków, niekiedy Żydów, nawet za drobne wykroczenia na karę śmierci. Szacuje się, że ofiarą sądu doraźnego mogło paść około 3-4,5 tys. Polaków, rozstrzelanych w obozie lub zagazowanych.

Akcja eutanazji

Obóz był również miejscem uśmiercania Polaków zabijanych w ramach prowadzonej na ziemiach polskich tzw. akcji eutanazji, tj. zabijania ludzi nieuleczalnie chorych. Do tej kategorii zaliczano przede wszystkim chorych psychicznie, lecz także ludzi starych, zniedołężniałych, zwłaszcza przebywających w zakładach opiekuńczych. W ramach eutanazji zabito w dniu 23 czerwca 1942 r. 566 pacjentów szpitali psychiatrycznych w Kobierzynie pod Krakowem i w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Polacy z Zamojszczyzny

Pod koniec 1942 r. zamierzano uczynić z KL Auschwitz jedno z głównych miejsc deportacji wysiedlanej ludności polskiej z południowo-wschodniej części Generalnego Gubernatorstwa − Zamojszczyzny. Planowano cotygodniową wysyłkę do obozu 3 transportów po 1000 osób. Nieoczekiwany rozwój sytuacji na froncie wschodnim (klęska pod Stalingradem) przekreśliła te plany. Ogółem zdołano deportować 1301 osób. Większość z nich wkrótce zginęła wskutek zimna, głodu, albo została zabita zastrzykami fenolu lub zagazowana w komorach gazowych.

Warszawiacy z powstania

Ostatnią wielką grupą Polaków osadzonych w KL Auschwitz byli mieszkańcy Warszawy, których w liczbie około 13 000 (mężczyźni, kobiety i dzieci) przywieziono w sierpniu i wrześniu 1944 r. Ich deportacja nastąpiła w związku z toczącym się w Warszawie powstaniem przeciwko okupantowi, i podjętą decyzją władz niemieckich o usunięciu z Warszawy pozostałej przy życiu ludności cywilnej i zburzeniu miasta.

Przed deportacją

Przed deportacją do obozu Polacy byli koncentrowani w dużych centralnych więzieniach poszczególnych dystryktów Generalnego Gubernatorstwa: w dystrykcie warszawskim było to więzienie w Warszawie (Pawiak), w dystrykcie krakowskim – więzienia w Krakowie (Montelupich) i w Tarnowie, w dystrykcie lubelskim − więzienie w Lublinie (Na Zamku), w dystrykcie radomskim − więzienie Gestapo w Radomiu oraz w dystrykcie galicyjskim − więzienie Gestapo we Lwowie. Z ziem wcielonych do Rzeszy i samej Rzeszy przywożono Polaków poprzez więzienia m.in. w Katowicach, Sosnowcu, Mysłowicach, Opolu, Opawie, Wrocławiu, Szczecinie, Inowrocławiu, Poznaniu, Bydgoszczy, Legnicy i Łodzi. Przywożono ich albo specjalnymi pociągami, albo, i tak działo się najczęściej, wagonami kolejowymi dołączanymi do składów pociągów osobowych. W poszczególnych miastach doładowywano do nich więźniów z różnych więzień. Transporty takie określano jako transporty zbiorowe (Sammeltransport).

Liczba ofiar

Łącznie według szacunkowych danych do KL Auschwitz przywieziono transportami bezpośrednimi lub tzw. zbiorowymi około 140 tys. Polaków, których ujęto w ewidencji numerowej, i około 10 tys. Polaków, których bez umieszczenia w ewidencji numerowej (m.in. więźniów policyjnych), czyli razem około 150 000.  Szacuje się, że co najmniej połowa osadzonych w obozie Polaków zginęła tam na skutek: głodu, bicia, chorób, nadmiernej pracy, braku opieki lekarskiej, egzekucji przez rozstrzelanie albo zastrzyk fenolu, lub w komorach gazowych (ok. 74 000). Wielu więźniów zginęło już po przeniesieniu do innych obozów koncentracyjnych.